Tłuszcze - budowa i właściwości

Tłuszcze (zwane też glicerydami) są mieszaniną estrów wyższych kwasów karboksylowych oraz gliceryny.

Ze względu na występowanie, tłuszcze dzielimy na:

- pochodzenia zwierzęcego: tran, smalec, łój

- pochodzenia roślinnego: oleje roślinne (słonecznikowy, rzepakowy, sojowy)

Ze względu na konsystencję:

- stałe: masło, smalec

- ciekłe: oleje, tran

Tłuszcze stałe posiadają w części węglowodorowej tylko wiązania pojedyncze między atomami węgla, są więc tłuszczami nasyconymi: masło, smalec.

Tłuszcze ciekłe (oleje) posiadają w części węglowodorowej wiązania wielokrotne między atomami węgla, są więc tłuszczami nienasyconymi (olej słonecznikowy, rzepakowy).

Tłuszcze można otrzymać w procesie estryfikacji alkoholu glicerolu (gliceryna) z kwasami tłuszczowymi, np. z kwasem palmitynowym.

Przykład reakcji otrzymywania tłuszczu

Tłuszcze - budowa i właściwości. Przykład reakcji otrzymywania tłuszczu. Glicerol (gliceryna), kwas palmitynowy, trójpalmitynian glicerolu (gliceryny), woda.

Jak widać, glicerol (gliceryna) zawiera 3 grupy hydroksylowe, należy więc w reakcji estryfikacji użyć 3 cząsteczki kwasu palmitynowego, który jest kwasem jednokarboksylowym. Wiemy, że potrzebna jest jedna grupa hydroksylowa, pochodząca od alkoholu, aby „przereagowała” z jedną grupą karboksylową, pochodzącą od kwasu, stąd glicerol, posiadający 3 grupy hydroksylowe, może przereagować z 3 cząsteczkami jednokarboksylowego kwasu palmitynowego. Otrzymany w tej reakcji związek jest estrem - trójpalmitynianem glicerolu.

Tłuszcze w procesie trawienia ulegają rozkładowi - hydrolizie. Zachodzi reakcja:

Tłuszcze - budowa i właściwości. Tłuszcz + woda (enzymy) = kwas tłuszczowy + glicerol.

Powstały w reakcji kwas tłuszczowy, w organizmie żywym ulega rozkładowi (spalaniu) do tlenku węgla IV - CO2 oraz wody. W czasie tej reakcji wydziela się znaczna ilość energii.

Jak odróżnić substancje tłuste od tłuszczów?

Służy do tego tzw. próba akroleinowa.

Tłuszcz ogrzewany rozkłada się i wydziela się akroleina - substancja o ostrym i nieprzyjemnym zapachu. Substancje tłuste ogrzewane nie dają tej reakcji.

Tłuszcze reagują z wodorotlenkami, np. wodorotlenkiem sodu. Proces ten nazywamy zmydlaniem tłuszczów:

Tłuszcze - budowa i właściwości. Tłuszcz + NaOH = mydło + glicerol. Ester, sól sodowa kwasu tłuszczowego, alkohol.

np.:

Tłuszcze - budowa i właściwości. Trójstearynian glicerolu (gliceryny), wodorotlenek sodu, stearynian sodu, glicerol (gliceryna). Tłuszcz, mydło, alkohol.

Wybierz szkołę

Szkoła

Ten portal korzysta z plików cookies w celu umożliwienia pełnego korzystania z funkcjonalności serwisu, dopasowania reklam oraz zbierania anonimowych statystyk. Obsługę cookies możesz wyłączyć w ustawieniach Twojej przeglądarki internetowej. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z ustawieniami przeglądarki.

Zamknij